Rola wyobraźni

Dwa tygodnie temu zastanawiałem się tutaj, czy opisy, serwowane przez Mistrzów Gry muszą być dokładne, a jeśli tak, to czy zawsze. Odpowiedź była chyba oczywista - tylko czasami dokładny opis jest istotny, ale w wielu przypadkach nie jest. Zastanawiałem się jednak nad dodatkowym uzasadnieniem i chyba już wiem. Chodzi o rolę, jaką odgrywa wyobraźnia w grach RPG. Cóż - są one przecież nazywane (między innymi) "Grami Wyobraźni".

Wyobraźnia jest tym, czym film różni się od książki oraz czym gra komputerowa różni się od papierowego RPG. Różnica tkwi w mocy procesora! Żaden komputer nie jest mocniejszy od ludzkiego umysłu, który, jesli jest regularnie ćwiczony, pozwala tworzyć w wyobraźni niezwykłe obrazy. Dlatego właśnie uważam, że rolą autora, Mistrza Gry jest zainicjowac proces tworzenia takiego obrazu i pozwolić uczestnikowi (graczowi, odbiorcy, etc.) zrobić resztę. To najlepsza droga do idealnego efektu!

Graczom niedoświadczonym potrzeba więcej szczegółów, ale także nie warto podawać gotowego rozwiązania - niech umysł się ćwiczy. Gracze doświadczeni o ważne detale dopytają sami (albo je sobie wobrażą) i wcielą do swojej wizji. Opis powinien zatem skupiać się nie tyle na opisaniu wszystkiego, co na nastroju, istotnych szczegółach i danych wejściowych do wytworzenia pożądanego efektu. Należy jednak liczyć się z tym, że efekt będzie dla kazdego inny i cieszyć się tym.

Cóż z tego, że opisując gotycki zamek z wieloma strzelistymi wieżami, z ostrymi łukami i stromymi dachami każdy z graczy wyobrazi sobie go w inny sposób? Przecież chodzi nam o wrazenie - każdy z nas inaczej wyobraziłby sobie dany objekt, ale u kazdego ten indywidualny obraz wzbudziłby te same emocje - dokładnie o nie tutaj nam chodzi. W większości opisów nie chodzi nam dokładnie o ten sam obraz, ale o obraz wywołujący te same emocje. To one niosą grę. Obraz, jaki w głowie ma Mistrz Gry mógłby u innej osoby pobudzic zupełnie inne struny. Lepiej więc, by Gracz wytworzył sobie wyobrażenie, które pobudzi własnie te odpowiednie.

A zatem kiedy chcemy wywołać odpowiednie wrażenie (w moim przypadku - przeważnie), lepiej jest odwołać się do wyobraźni Graczy, a nie do detalicznego opisu. Warto odnieść się do "mocniejszego procesora", jak na Grę Wyobraźni przystało.

Narracja Gracza

Narracja, prowadzona przez Gracza w czasie deklaracji wykonywanych działań to świetny sposób na przekazanie informacji w sposób fabularyzowany, niewymuszony i zgodny z konwencją. Pozwala uniknąć niedomówień i nieporozumień, budując przy tym grę i opowieść. To nie tylko sposób na uporządkowanie swoich myśli (a co za tym idzie działań postaci), ale także sposób informowania Mistrzów Gry nie tylko o czynnościach, ale także spodziewanych efektach. Gracz powinien zatem mówić nie tylko co robi jego postać, ale także jaki efekt chce osiągnąć.

Kiedy Gracz deklaruje jakąś czynność, akcję, ale nie informuje Mistrza Gry, jakiego efektu się spodziewa, Mistrz Gry, nawet w razie sukcesu, opisuje efekt, który sam uznałby za sukces, a nie sukces, którego oczekuje Gracz. Te dwie rzeczy to nie to samo.

Przykład:

- Przeszukuję zwłoki bandyty.

- Rzuć za przeszukiwanie / szczęście...

- Udało mi się!

- Ok, znalazłeś pięć sztuk złota, nóż i jakieś klucze

- Kurczę, liczyłem, że znajdę jakieś bełty do kuszy i dokumenty...

Jak to poprawić?

- Sprawdzam, czy bandyta nie ma przy sobie skradzionych dokumentów. Przydałyby się także bełty do kuszy.

- Rzuć za...

- Udało się.

- Ok, znalazłeś dokumenty, a także złoto. Niestety bełtów do kuszy nie ma, bo nie używał tej broni.

- Aha, czyli w akcji brał udział jeszcze jeden...

Niewielka zmiana, ale kiedy Gracz podczas deklaracji akcji wspomni o spodziewanym efekcie, o tym co chce osiągnąć, daje Mistrzowi Gry znać co uznałby za sukces i Mistrz Gry może się do tego odnieść.

Drugim aspektem narracji prowadzonej przez Gracza jest uzasadnianie swoich działań, czyli podawanie powodów różnych zachowań. Pozwala to budować postać i tworzyć bardziej złożoną, interesującą warstwę narracji. Owszem - pozostała część drużyny dowiaduje się wtedy rzeczy, o których być może nie wie, ale można to wyjaśnić:

- znacie się już trochę czasu i dowiedzieliście się trochę o sobie,

- nie odgrywamy rozmów przy wieczornych ogniskach, a wtedy przecież o czymś trzeba rozmawiać,

- wywnioskowaliście to ze wszystkich zachowań postaci (a nie tylko z tych opisanych),

W mojej opinii jest to o wiele leprzy sposób informowania o postaci niż suchy opis na początku gry.

Wydaje mi się ponadto, że postać, któa uzasadnia swoje działania staje się bardziej spójna, ogół działań wydaje się z siebie wynikać, jeśli znamy motywacje, które za nim stoją. Wierzę, że RPG służy nie tylko zabawie, ale taże tworzy pewną opowieść - w książce narrator dodawałby do działań bohatera krótkie wyjaśnienia, więc tutaj także się sprawdzają.

Przykłady:

• Dobijam go, bo od spotkania z inkwizytorami nie wierzę w drugie szanse, ale nie mogę też patrzeć jak ktoś cierpi.
• Pocieram nos glinianego skrzata przy wejściu. Chyba zrobiłem się przesądny od tej przygody z wiedźmami.
• Okłamuję go, że zaraz wrócę, a później wsiadam na konie i odjeżdżam. Znam takich jak on. Byłem w jego rodzinnym mieście. Nie mogę mu zaufać.

Oczywiście w czasie Gry przykłady będą o wiele bardziej złożone.

Sądzę, że narracja towarzysząca deklaracjom Gracza to potężne narzędzie, całkowicie w ręku Gracza. Motywowanie własnych zachować nie tylko pokazuje charakter innym, ale także pozwala budować bohatera i skłania do przemyślanych, spójnych działań (tak - spójność to coś, co cenię zarówno w RPG jak i w książkach). Jeśli tak nie gracie, nakłoń Graczy, by trochę się otworzyli na tę możliwość.

Czy Twój opis musi być dokładny?

Miewam z moimi Graczami liczne rozbieżności co do tego jak wyglądają lokacje, które odwiedzają. Rozbieżności na tyle liczne, że dostałem od nich nawet kubek z napisam "Moje prawo nie Wasze", ponieważ wielokrotnie widziałem coś w innym miejscu niż oni. Rozbieżności zatem tyle liczne co... nieistotne. Kiedy bowiem dzieje się coś istotnego, pokazuję mapkę, ryzuje sytuację lub ustawiam figurki na stole. Czy robię złe opisy? Nie! Czy to źle, że Gracze widzą wszystko inaczej? Nie wiem...

Zastanówmy się zatem. Kiedy opisuję spokojną wioskę, nad którą góruje zamek, mógłbym pokazać grafikę zrobioną przez AI, ale w mojej opinii, jeśli nie zależy mi na tym, by Gracze koniecznie widzieli coś w ten sam sposób co ja, to nie ma takiej potrzeby. Zaryzykuję nawet stwierdzenie, że ograniczanie wyobraźni Graczy podczas gry RPG jest szkodliwe. Dlatego pozwalam moim Graczom na wyobrażanie sobie świata Gry na swój własny, niezakłócony zbędnym opisem sposób. Przecież to pobudza kreatywność. Jeśli jeden z Graczy stwierdzi "ach, jakie piękne miejsce, pójdę się zrelaksować łowiąc pstrągi w strumieniu", nawet jeśli nie przewidywałem w tym miejscu strunienia, co miałbym przeciwko tej deklaracji? Kiedy ktoś inny uzna, że odwiedzi gospodę, napije się czegoś orzeźwiającego i zapyta barmana, czy przypadkiem nie widział poszukiwanego zbiega, nie będę się kłócił, że przecież nie mówiłem, że w wiosce w ogóle jest gospoda. Niech Gracze kreują to miejsce, niech wzbogacają je o maksymalną ilość detali, nie skupiając się jedynie na tym, co usłyszeli od Mistrza Gry. Niech współtworzą rozgrywkę.

Reasumując - kiedy chcę, by Gracze zostali ograniczeni do podanego przeze mnie opisu, chcę ich naprowadzić na jakiś detal, odegrać interakcję, która wymaga odpowiedniej scenerii lub w ogóle zależy mi na tym, by Gracze otrzymali konkretny opis i widzieli dany element Gry w dokładnie określony sposób, to go podaję, przedstawiam, rysuję lub spędzam dodatkowy czas na przygotowanie opisu. W przeciwnym wypadku pozwalam Graczom widzieć dane miejsce na swój sposób, nawet różny dla poszczególnych Graczy. Dobry opis nie zawsze musi być więc dokładny.